Ngưng thở khi ngủ ở nam giới là tình trạng khá thường gặp nhưng dễ bị xem nhẹ vì nhiều người nghĩ ngáy to chỉ là thói quen bình thường. Thực tế, nam giới có nguy cơ mắc ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn cao hơn phụ nữ, đặc biệt khi thừa cân, béo bụng, cổ to, uống rượu bia, hút thuốc hoặc có tăng huyết áp.
Bệnh có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn, gây mệt mỏi ban ngày, giảm tập trung và làm tăng nguy cơ tim mạch nếu không được phát hiện. Bài viết này giúp bạn hiểu vì sao nam giới dễ bị ngưng thở khi ngủ, dấu hiệu cần chú ý và cách phòng ngừa thực tế.
Ngưng thở khi ngủ ở nam giới là gì?
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng hơi thở bị ngưng hoặc giảm lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Dạng thường gặp nhất là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, xảy ra khi đường thở trên bị hẹp hoặc xẹp xuống trong lúc ngủ.
Ở nam giới, tình trạng này thường liên quan đến cấu trúc đường thở, mỡ vùng cổ, béo bụng, thói quen uống rượu bia, hút thuốc và lối sống ít vận động. Khi đường thở bị tắc nghẽn, oxy máu có thể giảm, não phải đánh thức cơ thể rất ngắn để thở lại. Người bệnh thường không nhớ các lần thức giấc này, nhưng giấc ngủ bị chia cắt và chất lượng ngủ giảm rõ rệt.
Không phải ai ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, nếu nam giới ngáy to kèm khoảng ngưng thở, thở hổn hển, buồn ngủ ban ngày hoặc tăng huyết áp, cần nghĩ đến nguy cơ ngưng thở khi ngủ và nên được thăm khám.
Vì sao nam giới có nguy cơ ngưng thở khi ngủ cao hơn?
Nam giới thường có nguy cơ ngưng thở khi ngủ cao hơn phụ nữ do nhiều yếu tố kết hợp. Một phần đến từ cấu trúc đường thở và phân bố mỡ cơ thể. Nam giới dễ tích mỡ vùng bụng, cổ và thân trên hơn, làm tăng áp lực lên đường thở và lồng ngực khi ngủ.
Vòng cổ lớn cũng là yếu tố quan trọng. Khi mô mềm quanh cổ nhiều hơn, đường thở trên dễ bị hẹp, đặc biệt khi cơ vùng họng giãn ra trong giấc ngủ. Người có cổ to, cằm lùi, hàm nhỏ hoặc đường thở hẹp tự nhiên có thể dễ bị tắc nghẽn hơn.
Rượu bia là một yếu tố rất thường gặp ở nam giới. Uống rượu gần giờ ngủ có thể làm cơ vùng họng giãn hơn, làm nặng ngáy và tắc nghẽn đường thở. Rượu cũng có thể làm giấc ngủ bị rối loạn và khiến cơ thể phản ứng chậm hơn với các vấn đề hô hấp trong khi ngủ.
Hút thuốc cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ vì khói thuốc gây kích ứng đường thở, viêm niêm mạc mũi họng, nghẹt mũi và phù nề mô mềm. Khi đường thở bị viêm và hẹp hơn, nguy cơ ngáy và tắc nghẽn khi ngủ có thể tăng.
Tuổi tác cũng là yếu tố đáng chú ý. Nam giới trung niên và lớn tuổi thường có nguy cơ cao hơn do tăng cân, giảm trương lực cơ vùng họng, bệnh nền tim mạch và rối loạn chuyển hóa đi kèm.
Dấu hiệu ngưng thở khi ngủ ở nam giới
Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là ngáy to. Tiếng ngáy thường kéo dài, không đều, có lúc ngưng lại rồi tiếp tục bằng tiếng thở hổn hển hoặc sặc. Nhiều nam giới không tự biết mình có khoảng ngưng thở, mà do vợ hoặc người ngủ cùng phát hiện.
Các dấu hiệu ban đêm thường gặp gồm:
- Ngáy to, ngáy không đều.
- Có khoảng ngưng thở khi ngủ.
- Thở hổn hển, nghẹt thở hoặc giật mình tỉnh giấc.
- Ngủ không sâu, xoay trở nhiều.
- Tiểu đêm nhiều lần.
- Đổ mồ hôi ban đêm.
- Khô miệng hoặc đau họng buổi sáng.
- Đau đầu khi thức dậy.
- Ban ngày, nam giới có thể gặp:
- Buồn ngủ, mệt mỏi dù đã ngủ đủ giờ.
- Dễ ngủ gật khi xem tivi, đọc sách, họp hoặc lái xe đường dài.
- Khó tập trung, giảm trí nhớ.
- Dễ cáu gắt, giảm kiên nhẫn.
- Giảm hiệu suất làm việc.
- Giảm ham muốn tình dục hoặc rối loạn cương trong một số trường hợp.
- Tăng huyết áp, đặc biệt huyết áp buổi sáng cao hoặc khó kiểm soát.
Một điểm cần lưu ý là nhiều nam giới không than “mất ngủ” mà chỉ thấy mệt, dễ cáu, làm việc kém hiệu quả hoặc buồn ngủ ban ngày. Vì vậy, nếu có ngáy to kèm các biểu hiện trên, không nên xem nhẹ.
Yếu tố nguy cơ thường gặp ở nam giới
Các yếu tố làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ ở nam giới gồm:
- Thừa cân, béo phì, đặc biệt béo bụng.
- Vòng cổ lớn.
- Uống rượu bia, nhất là vào buổi tối.
- Hút thuốc lá hoặc thuốc lào.
- Tuổi trung niên trở lên.
- Tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2.
- Ít vận động.
- Ngủ nằm ngửa thường xuyên.
- Nghẹt mũi mạn tính, viêm mũi dị ứng, viêm xoang.
- Cấu trúc hàm mặt làm đường thở hẹp.
- Tiền sử gia đình có người bị ngưng thở khi ngủ.
Trong đó, thừa cân và béo bụng là nhóm yếu tố rất quan trọng. Khi cân nặng tăng, mỡ tích tụ quanh cổ và thân trên có thể làm đường thở dễ bị hẹp hơn khi ngủ. Ngoài ra, béo bụng cũng làm giảm khả năng hô hấp khi nằm, khiến tình trạng khó thở khi ngủ dễ nặng hơn.
Ngưng thở khi ngủ ở nam giới có nguy hiểm không?
Ngưng thở khi ngủ không chỉ gây ngáy và ngủ kém. Nếu kéo dài, bệnh có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe.
Các đợt giảm oxy và vi thức giấc lặp lại có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tim và mạch máu chịu áp lực nhiều hơn. Người bệnh có thể tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, đột quỵ và các rối loạn chuyển hóa.
Buồn ngủ ban ngày cũng là nguy cơ lớn, đặc biệt với nam giới thường lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc cần tập trung cao. Ngủ gật khi lái xe hoặc giảm phản xạ có thể gây tai nạn nghiêm trọng.
Ngoài ra, ngủ kém kéo dài có thể làm giảm chất lượng sống, ảnh hưởng công việc, tâm trạng, quan hệ gia đình và sức khỏe sinh lý nam giới. Vì vậy, ngưng thở khi ngủ cần được xem là một rối loạn sức khỏe cần đánh giá, không chỉ là tiếng ngáy gây phiền.
Cách phòng ngừa ngưng thở khi ngủ ở nam giới
Không phải mọi trường hợp ngưng thở khi ngủ đều phòng ngừa hoàn toàn được, vì bệnh còn liên quan đến cấu trúc đường thở, tuổi tác và di truyền. Tuy nhiên, nam giới có thể giảm nguy cơ hoặc giảm mức độ nặng bằng các thay đổi lối sống sau.
Kiểm soát cân nặng và giảm béo bụng
Giảm cân nếu thừa cân là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Không cần đặt mục tiêu quá cực đoan ngay từ đầu. Việc giảm cân bền vững, giảm vòng bụng, tăng vận động và ăn uống lành mạnh có thể giúp giảm áp lực lên đường thở và cải thiện sức khỏe tim mạch.
Nên ưu tiên:
- Ăn nhiều rau, chất xơ, đạm phù hợp.
- Giảm đồ ngọt, nước ngọt, tinh bột tinh chế.
- Giảm thức ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ.
- Tăng vận động hằng ngày.
- Theo dõi cân nặng và vòng bụng định kỳ.
Hạn chế rượu bia, đặc biệt trước khi ngủ
Nam giới có nguy cơ ngáy và ngưng thở nặng hơn nếu uống rượu gần giờ ngủ. Nên hạn chế rượu bia vào buổi tối, đặc biệt trong 3–4 giờ trước khi đi ngủ. Nếu đã được chẩn đoán OSA, việc giảm rượu bia có thể hỗ trợ điều trị và giúp CPAP hiệu quả hơn.
Bỏ thuốc lá
Bỏ thuốc giúp giảm kích ứng đường thở, giảm viêm mũi họng và cải thiện sức khỏe hô hấp nói chung. Với người đang ngáy, nghẹt mũi hoặc có OSA, bỏ thuốc là bước quan trọng để giảm yếu tố làm nặng bệnh.
Tăng vận động
Vận động đều giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa. Nam giới có thể bắt đầu từ đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, tập sức bền nhẹ hoặc các hoạt động phù hợp thể trạng.
Mục tiêu quan trọng là duy trì đều đặn, không phải tập quá nặng trong thời gian ngắn rồi bỏ cuộc.
Điều chỉnh tư thế ngủ
Một số người ngưng thở khi ngủ nặng hơn khi nằm ngửa. Nếu thường ngáy to khi nằm ngửa, có thể thử ngủ nghiêng, dùng gối hỗ trợ hoặc các biện pháp hạn chế nằm ngửa. Tuy nhiên, tư thế ngủ chỉ phù hợp với một số trường hợp, không thay thế chẩn đoán và điều trị nếu OSA mức độ trung bình đến nặng.
Điều trị nghẹt mũi và bệnh tai mũi họng
Nghẹt mũi kéo dài khiến người bệnh dễ thở miệng và ngáy nhiều hơn. Nam giới bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang, lệch vách ngăn hoặc polyp mũi nên khám tai mũi họng để xử lý nguyên nhân.
Không nên tự dùng thuốc xịt mũi kéo dài nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Khi nào nam giới nên đi khám hoặc đo giấc ngủ?
Nam giới nên đi khám nếu có các dấu hiệu sau:
- Ngáy to kéo dài.
- Người nhà thấy có khoảng ngưng thở khi ngủ.
- Thức giấc vì nghẹt thở hoặc hổn hển.
- Buồn ngủ ban ngày, ngủ gật khi lái xe.
- Đau đầu buổi sáng, khô miệng khi thức dậy.
- Tăng huyết áp khó kiểm soát.
- Thừa cân, cổ to, béo bụng kèm ngáy.
- Mệt mỏi, giảm tập trung, giảm hiệu suất làm việc.
Đo đa ký giấc ngủ hoặc đa ký hô hấp giúp xác định có ngưng thở khi ngủ hay không, mức độ nặng, oxy giảm ra sao và hướng điều trị phù hợp. Nếu chỉ dựa vào tiếng ngáy, rất khó biết bệnh nhẹ hay nặng.
Điều trị ngưng thở khi ngủ ở nam giới
Tùy mức độ bệnh và nguyên nhân, bác sĩ có thể khuyến nghị:
- Giảm cân, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá.
- Điều chỉnh tư thế ngủ.
- Điều trị nghẹt mũi hoặc bệnh tai mũi họng.
- Dụng cụ nha khoa trong một số trường hợp.
- Máy CPAP hoặc Auto CPAP.
- Máy BiPAP nếu có chỉ định đặc biệt.
- Can thiệp phẫu thuật trong một số trường hợp phù hợp.
CPAP là phương pháp thường được dùng cho ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn mức độ trung bình đến nặng. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào việc chọn đúng máy, đúng mặt nạ, cài đặt phù hợp và dùng đều mỗi đêm.
Nam giới mới bắt đầu CPAP thường cần được hỗ trợ về mask, rò khí, khô miệng, cảm giác khó thở ra và theo dõi dữ liệu điều trị. Không nên tự mua máy nếu chưa được chẩn đoán hoặc chưa biết loại máy phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về ngưng thở khi ngủ ở nam giới
1. Vì sao nam giới dễ bị ngưng thở khi ngủ hơn?
Nam giới thường có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) cao hơn nữ giới do nhiều yếu tố như cấu trúc đường thở, vòng cổ lớn, béo bụng, phân bố mỡ vùng thân trên, thói quen uống rượu bia, hút thuốc và tuổi tác. Những yếu tố này có thể làm đường thở dễ hẹp hoặc xẹp khi ngủ.
2. Nam giới ngủ ngáy có phải bị ngưng thở khi ngủ không?
Không. Không phải tất cả nam giới ngủ ngáy đều mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, nếu ngáy to kèm theo các dấu hiệu như ngưng thở từng cơn, thở hổn hển khi ngủ, buồn ngủ ban ngày hoặc tăng huyết áp, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguy cơ OSA.
3. Béo bụng có làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ không?
Có. Béo bụng và thừa cân có thể làm tăng áp lực lên hệ hô hấp khi nằm ngủ, đồng thời thường đi kèm với tình trạng tích tụ mỡ vùng cổ khiến đường thở hẹp hơn. Duy trì cân nặng hợp lý là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa và hỗ trợ điều trị OSA.
4. Uống rượu bia có làm ngưng thở khi ngủ nặng hơn không?
Có thể. Rượu bia làm các cơ vùng hầu họng giãn ra nhiều hơn, từ đó làm tăng nguy cơ ngáy và tắc nghẽn đường thở trong khi ngủ. Nam giới nên hạn chế uống rượu bia, đặc biệt vào buổi tối hoặc trong vài giờ trước khi đi ngủ.
5. Ngưng thở khi ngủ ở nam giới có ảnh hưởng đến sinh lý không?
Có thể. Chất lượng giấc ngủ kém, tình trạng giảm oxy máu và mệt mỏi kéo dài có thể ảnh hưởng đến năng lượng, tâm trạng và sức khỏe tình dục. Một số nam giới mắc OSA có thể gặp tình trạng giảm ham muốn hoặc rối loạn cương dương. Tuy nhiên, các triệu chứng này còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác và cần được bác sĩ đánh giá đầy đủ.
6. Có thể phòng ngừa ngưng thở khi ngủ hoàn toàn không?
Không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa hoàn toàn hội chứng ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, tăng cường vận động, điều trị các bệnh lý gây nghẹt mũi và đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của OSA.
Kết luận
Ngưng thở khi ngủ ở nam giới là vấn đề phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua vì nhiều người xem ngáy là bình thường. Nam giới có nguy cơ cao hơn do béo bụng, vòng cổ lớn, rượu bia, hút thuốc, tuổi tác và bệnh nền chuyển hóa. Nếu không được phát hiện, bệnh có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, hiệu suất làm việc, huyết áp, tim mạch và an toàn khi lái xe.
Cách phòng ngừa quan trọng là kiểm soát cân nặng, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá, tăng vận động, điều trị nghẹt mũi và đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ. Nếu đã có ngáy to, ngưng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày hoặc tăng huyết áp, nam giới nên đo giấc ngủ để được đánh giá chính xác và chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Liên hệ CPAPVN để được tư vấn nguy cơ ngưng thở khi ngủ ở nam giới, đo giấc ngủ, lựa chọn CPAP/Auto CPAP/BiPAP và mặt nạ phù hợp nếu đã có chỉ định điều trị.
Tài liệu tham khảo
- Mayo Clinic. Obstructive sleep apnea: Symptoms and causes.
- Mayo Clinic. Sleep apnea: Symptoms and causes.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Sleep apnea causes and risk factors.
- Sleep Foundation. The link between alcohol and sleep apnea.
- Sleep Foundation. How weight affects sleep apnea.
- American Academy of Sleep Medicine. Obstructive sleep apnea patient education.
- American Academy of Sleep Medicine. Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea with Positive Airway Pressure: Clinical Practice Guideline.
Hotline/Zalo: 0916 872 112
Gmail: contact@cpap.vn
Địa chỉ cửa hàng:
TP HCM: 112 – 114 Đường 32, Tiểu khu 1, phường An Lạc, TP. HCM
Hà Nội CS1: P828, Số 26 đường Láng, phường Đống Đa, Hà Nội
Hà Nội CS2: Số 33 ngõ 4 Phương Mai, phường Phương Mai, Hà Nội
